Saturday, January 23, 2021

શૈક્ષણિક સાધનસામગ્રી | ગુજરાતી ભાષા | ભાષા શિક્ષણ

 માતૃભાષાની મહત્તા માટે જાણીતા સાહિત્યકાર શ્રી ગુણવંતભાઈ શાહે ખૂબ જ સાચું તેમજ મજાનું સ્લોગન આપ્યું છે, ‘માતાના ધાવણ પછીના ક્રમે માતૃભાષા આવે છે.’

ગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન બાળકનું સંપૂર્ણ શારીરિક બંધારણ ઘડાતું હોય છે, તેમ તેનું માનસિક બંધારણ પણ ઘડાતું હોય છે. તેના આ માનસિક બંધારણ ઉપર મોટે ભાગે તેની માતાના વર્તન, વ્યવહાર, જીવનશૈલી અને આસપાસના વાતાવરણનો ઘણો પ્રભાવ હોય છે. સંભાળતી ભાષા, ઉપરથી ભાષાને ઝીલવાની; સમજવાની, શીખવાની ક્ષમતા માનવ મસ્તિષ્કમાં છે. અને, આ ક્ષમતા બાળક ગર્ભમાં હોય ત્યારથી જ કાર્યરત થઈ જાય છે. બાળક બે વર્ષનું થાય ત્યાં સુધીમાં બાળકનું મગજ કાને પડતી ભાષાને ગ્રહણ કરવામાં અત્યંત કુશળ બની જાય છે. બાળકને સાંભળવાની તકલીફ ન હોય તો તે સાંભળી સાંભળીને જ માતૃભાષા શીખી જાય છે. ગર્ભમાંથી જ બાળક માતાની ભાષા શીખવા લાગે છે, તેથી તે માતૃભાષા કહેવાય છે. બાળક પાંચ વર્ષનું થાય ત્યાં સુધીમાં તો માતૃભાષાના બે હજાર જેટલા શબ્દો તેના અર્થ અને ભાવ સાથે શીખીને તેને અનુભવમાં પણ લઈ લે છે. અંગ્રેજી માધ્યમમાં ૧ થી ૧૦ ધોરણ સુધી ભણ્યા પછી પણ બાળક અંગ્રેજી ભાષાના તેટલા શબ્દોના ભાવ અને અનુભવનો સાક્ષાત્કાર નથી કરી શકતો.

માતૃભાષામાં બાળક જ્ઞાનને ઝડપથી ઝીલે છે. જે ભાષામાં બાળક ઊછર્યું હોય તે જ ભાષામાં ગ્રહણશક્તિ, સમજશક્તિ અને વિચારશક્તિ ખીલે છે. મગજ એક કમ્પ્યુટર છે. આ કમ્પ્યુટરની સહુથી વધુ બંધ બેસે તેવી ભાષા માતૃભાષા છે.

ઘરમાં બોલાતી ભાષા એ જ શિક્ષણનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ બની શકે. મનોવૈજ્ઞાનિકો, બાલમાનસશાસ્ત્રીઓ અને બાલરોગચિકિત્સકો પણ માને છે કે ઘર અને નિશાળની ભાષા જુદી પડે ત્યારે બાળક મૂંઝાય છે, મુરઝાય છે, લઘુતાગ્રન્થિનો ભોગ બને છે. ક્યારેક તો ઘેરી માનસિક હતાશાનો ભોગ બને છે. તેનો બૌદ્ધિક વિકાસ પણ રૂંધાય છે.

બાળક માના ખોળામાં જેટલું ખીલે એટલું આયાના ખોળામાં ન ખીલે, એ સીધી સરળ વાત આજે અચાનક અઘરી કેમ બની ગઈ હશે ! અંગ્રેજી ગેસ્ટ ભાષા છે. માતૃભાષા બેસ્ટ ભાષા છે. મહેમાનની ઊંચી સરભરા ભલે કરો. પણ મમ્મી-પપ્પાને બહાર હાંકી કાઢીને મહેમાનને ઘરમાં સ્થાન ન જ અપાય.

માતૃભાષાના માધ્યમમાં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ લગભગ આઠ-નવ ધોરણ સુધી ટ્યુશન કરતા નથી. અંગ્રેજી માધ્યમના વિદ્યાર્થીને શરૂઆતથી જ ટ્યુશન શા માટે કરાવવું પડે છે ?

જાપાન અને જર્મનીમાં સર્વેક્ષણો થયા છે. તેના તારણોમાં જણાયું છે કે, માતૃભાષાના માધ્યમમાં ભણનારની સ્ટ્ર્રેસ કેપેસિટી વધારે હોય છે, જે તેને જીંદગીના બધા પડકારો ઝીલવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
અંગ્રેજી ભાષાનો વધુ ને વધુ પ્રચાર કરવા માટે ચીનનું ઉદાહરણ આપવામાં આવે છે કે આજે ચીનમાં પણ લોકો અંગ્રેજી બોલતા શીખી રહ્યા છે. પણ ચીનમાં સમાન સ્કૂલ વ્યવસ્થા રચાઈ છે તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવતો નથી. ચીન જે સફળતાએ પહોંચ્યો છે તેના પરથી આજે એ પણ માને છે કે શિક્ષણ માતૃભાષામાં દેવું જોઈએ.

ઈઝરાયલ કે જે આપણા દેશના દસમાં ભાગમાં પણ નથી આવતો તેવો આ દેશ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં આપણાથી ઘણો આગળ છે. તેમજ આપણાથી દસ ગણા વધુ નોબેલ પુરસ્કારો પણ મેળવ્યા છે. તેનું કારણ માત્ર એ જ છે કે તે દેશના બાળકો માતૃભાષામાં શિક્ષણ મેળવે છે. તે જ રીતે રશિયા, ફ્રાંસ, ચીન, જર્મની દેશોમાં એમની જ માતૃભાષામાં શિક્ષણ આપવામાં આવે છે અને કોઈ પણ દેશ પ્રગતિમાં પાછા નથી રહ્યા.
મોરારિબાપુ કહે છે : અંગ્રેજી કામની ભાષા છે. તેથી તેની પાસેથી કામવાળીની જેમ કામ લેવાય, ગૃહિણીનું સ્થાન ન અપાય.

ઘણાં સર્વેક્ષણો અને અભ્યાસોએ પુરવાર કર્યું છે કે, માતૃભાષા છોડીને પરાયી ભાષાના માધ્યમથી શિક્ષણ લેનાર બાળકનો બૌદ્ધિક વિકાસ રૂંધાય છે. છતાં, પોતાના બાળકને અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણાવવાનો આગ્રહ રાખનારા માતા-પિતા પોતાની ઊંચી બૌદ્ધિક ક્ષમતાનો ઉપયોગ કેમ નહિ કરતા હોય ? ચંદ્રકાન્ત બક્ષીએ એક જગ્યાએ લખ્યું છે કે, જગતમાં કોઈ અક્કલવાળી પ્રજા બાળકને પહેલો કક્કો માતૃભાષા સિવાયનો શીખવતી નથી.
વિચાર, સ્વપ્ન, લાગણી, રુદન અને ક્રોધ જેવા આવેગો જે ભાષામાં રજૂ થાય, તે શિક્ષણનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ ગણાય.

EFA Global Monitoring Report-2005 The Quality Imperative માટે સ્વીડનની સ્ટોકહોમ યુનિવર્સિટીના ડો. કેરોલ બેન્સને પોતે હાથ ધરેલા એક વિસ્તૃત અભ્યાસનો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. તેમના અભ્યાસનો વિષય હતો : “The importance of mother tongue-based schooling for educational quality” – તેમણે વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ૧૯૭૦થી માંડીને થયેલા અનેક સર્વેક્ષણો અને અભ્યાસોને, સંદર્ભોને પોતાના શોધલેખમાં ટાંક્યા છે. આ શોધલેખમાં રજૂ થયેલી વિગતો અને તારણો ખૂબ રસપ્રદ છે.

માતૃભાષામાં પ્રાથમિક શિક્ષણ એ માત્ર શક્ય કે સફળ જ નથી. પરંતુ અંગ્રેજી માધ્યમના ભણતર કરતાં તેનાથી ખૂબ સારા પરિણામો દેખાયા છે. માતૃભાષામાં પ્રાથમિક શિક્ષણ લેનાર વિદ્યાર્થીઓની બીજી ભાષા અંગ્રેજી પણ ખૂબ સારી હોય છે. માતૃભાષાના સહારાથી તેમને તે બીજી ભાષામાં પણ ખૂબ સારી ફાવટ આવી જાય છે. બન્ને ભાષામાં તે વિદ્યાર્થી પાવરધો બને છે.

વિદ્યાર્થી માતૃભાષામાં વર્ગની દરેક પ્રવૃત્તિમાં ખૂબ ઉત્સાહથી ભાગ લે છે. અભિવ્યક્તિ ખૂલે છે અને પ્રતિભા બહાર આવે છે. માતૃભાષાને કારણે બાળકો વિશેષ પ્રોત્સાહિત થાય છે. પોતાના જ્ઞાન અને અનુભવને નિઃસંકોચ રજૂ કરવાની બાળકને તક મળે છે.

દરેક પ્રજાને પોતાની ભાષા અને સંસ્કૃતિ માટે સ્વાભાવિક લગાવ અને લાગણી હોય છે. માતૃભાષાના માધ્યમને કારણે શાળાના વર્ગમાં સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોને સ્થાન મળવાથી બાળકના વાલીઓ ખૂબ સંતોષ પામે છે.
માતૃભાષામાં શિક્ષણ આપવાને કારણે વાલીઓ શાળાની વિવિધ બાબતોમાં વિશેષ રસ લેતા થાય છે. પોતાની ભાષામાં વાત કરવાની છૂટ મળવાથી વાલીઓ શાળાના શિક્ષકો સાથે વિશેષ સંપર્કમાં આવે છે. વાલીઓના શિક્ષકો અને શાળા સાથે બંધાતો નાતો બાળકોના લાભ માટે થાય છે.

ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણમાં મૂલ્યાંકન | પ્રશ્નોનાં પ્રકાર

 A language learned from only one mother tongue, but not only the speaker's strong and home language, i.e. the first language at the time of editing, but also its importance and the speaker's ability to adapt to its linguistic and communicative aspects. For example, if a language school announces
That all his teachers are native English speakers, we will learn later if we still have some vague childhood memories when they learned to speak to their mothers in English, even though they grew up in some non-English speaking countries and only in another language The same is true. In translation theory, the claim is that one should only translate into one's mother tongue, the fact that one should only translate into one's first and dominant language.

"Because of the ambiguity of the word, some researchers have claimed that the different meanings of the word 'mother tongue' differ according to the purpose of the word and the difference in understanding the word goes far and often politically."

(N. Pokorn, Challenging Traditional Forms: Translation into Non-Mother Tongues.Culture and mother tongue- "It is a mother tongue language community, a language spoken in the region, a person's growing up in a specific system of linguistic perceptions of language and participating in the centuries-old history of linguistics. Production."

(W. Tulasiviz and A. Adams, "What is a Mother Tongue?" Teaching a Mother Tongue in a Multilingual Europe., Continuum, 2005)

- "Cultural power When the choice of people who accept the American people in their choice of language, accent, dress, or entertainment is uncertain, no American speaks and restricts their mother tongue influence." As the call center does, it Hoping to get a job, it just seems to be an Indian dialect, seems more distracting and frustrating. '

(Anand Giridhardas, "America sees Little Return from Knockoff Power." "The New York Times, June 4, 2010)

Beliefs and ideologies.The concept of "mother tongue" is thus a mixture of mythology and ideology. The family is not necessarily the place where languages ​​spread, and sometimes we observe a break in transmission, often translated by a change in language, which children acquire as first. Language that dominates the environment

The event. . Concerned about all multilingual situations and most of the migration situations. "

(Louis Jean Calve, Towards Oncology of World Language. Politics Press, 2006)

Top 20 mother tongues

"The mother tongues of more than three billion people are twenty, in the current order of precedence: Mandarin Chinese, Spanish, English, Hindi, Arabic, Portuguese, Bengali, Russian, Japanese, Javanese, German, Wu Chinese, Korean, French, Telugu. , Turkish, Tamil, Vietnamese, and Urdu.English is the language of the digital age, and those who use it as a second language can bring its native speakers in numbers by its millions. People use the tongues of their ancestors for the dominant language of the majority of their region. Abandonment.Experienced benefits are provided, especially the use of the Internet is disseminated and rural youth turn to cities

But with their numerous arts and cosmology for participation the loss of languages ​​has been eliminated, resulting in consequences that are not reversible until the end.

માતૃભાષા શિક્ષણની પદ્ધતિઓ | Methods of mother tongue education

  Life forces a man to make a decision many times over. We have to make a decision at every stage of life. The main basis of what a person becomes is ultimately the decisions he makes.

What to eat, what not to eat, where to go, where not to go, who to have a relationship with, who not to have a relationship with To get married or not to get married, to get married, to have a love marriage or an arranged marriage, to give birth to a child or not, even if the child wants, the question arises as to how many children to have, to decide for the future after the child is born To give up or not to give up, to stay in love or to break up? Life is nothing more than making decisions!

Does man do all things with understanding? Offcourse is done with understanding and thinking. How much does a criminal think before committing a crime? There was a thief. Absolutely perfect in his work!

If you want to steal somewhere, you have to plan it thoroughly. Thoroughly study the bungalow to be entered. Who does Reiki exactly when he comes, when he goes. Also check if there is a CCTV camera. If so, think of ways to avoid it. He breaks into someone's house to steal only after he has done his homework. His friend once said to him, "If you were as focused on stealing as you are on other good deeds, where would you be today?" The thief said, "Everything I do is done with perfect planning. I do everything with understanding! ’His friend said,‘ No doubt, you do everything with understanding, but you know that your understanding and your thoughts are wrong! When a person thinks of something, he should also think that my thinking is on the right track, isn't it? '

Making decisions requires understanding. Even a well-educated man fails to make decisions. The uneducated man often decides to confront even the wise. Ingenuity often proves to be more powerful than ingenuity. Was a young man. He goes to an elder whenever he has any confusion. The elder gives him accurate guidance. The young man once asked the old man, ‘How much did you study?’ The old man said, ‘I have read more men than books. The heart is more important than the degree. Learning is necessary, but it should be useful for us to make good decisions and good ideas. True education is that which takes a man to a higher level. Man's motion should be upward. Only he who is in control of motion and mind can make progress. Getting up is not the only thing that matters. The coconut tree is very tall, but it cannot provide shade. You have to be a father to give shade. '

Not all ideas are necessarily true and good. Thoughts keep coming. We have to come up with ideas. Weak thoughts have to be avoided. Thoughts only lead to our downfall if we do not come to the conclusion and avoid them. Sometimes when we listen to someone's karna, it happens that we have no idea before doing so. He may have come up with an idea, but he doesn't realize that what I'm going to do will not work out! Most offenders believe that they will not be caught. Those who are in prison are living examples of wrong decisions.


This is exactly what a police officer said. He said, "Every criminal thinks that he is clever, he is clever. It is his cunning that drives him to make mistakes. When he commits crime for the first time, he has planned on a full scale. He commits a crime and succeeds in it. Just as confidence comes from practice in good deeds, so does confidence come from bad deeds. The modus operandi is what makes it the way it is once successful. The style of committing the crime is gradually becoming the same. This sets him apart from other criminals, and sooner or later he is caught. Surprisingly, the criminal's mind is brighter than a good man's. A vicious mind is needed. Good men don't have to worry too much, because they don't do anything for fear of getting caught! The culprit has to be in constant danger that if he gets his hands on it, it will be his turn! '

There are times in our lives when we have made a decision and talked to a personal person about it. After listening to us, he may have said, ‘Whatever you do, do it with understanding!’ After someone says that, we give our decision a second thought, right? We always ask those who say so, what would you do if you were in my place? There are also many friends who say, ‘Don’t think like crazy! There is nothing we can do about it! ' He fell in love with a girl. The girl's family was rigid. The girl told her boyfriend, "My family will not believe me under any circumstances. All we have to do is run away and get married. 'The boy talked to his friend. His friend was sensible. He said, "Where is your messenger?" Pelli said and you decided to run away. Talk to her first. If he can't talk, you can. If you can't do it, tell your family. The decision to run should be final. 'Sometimes we try to run away from the circumstances by making the final decision first. The easy way out

માતૃભાષા શિક્ષણના કૌશલ્યો | Mother tongue teaching skills

 It is good to be important but it is more important to be good. Not every man can be great but every man can be a good man if he wants to. Education makes man sensible but how much does education make man cultured? If only education would make a man better, then no educated man would be a criminal! Education is the most important thing in a person's life. No man in the world can deny this. Education opens many windows of knowledge in front of us. The question then becomes, How do we use that knowledge? One study on criminals says that educated criminals are more dangerous than uneducated criminals. With study, a person can become good and vicious, he can also become clever and he can become a scoundrel, he can make a name or even become famous. What matters most is what a person learns from education. That is why people are now being told to teach your children to be good people along with education. In earlier times, only degree related knowledge was not available from schools and colleges. The teacher was not only the teacher, he also planted the sacraments. The teacher was a true friend, philosopher and guide. Now everything has changed. It is not the teacher's fault. What can a teacher think if the whole system has changed? Schools and colleges now have only education, so the responsibility of the sacrament has fallen on the parents, the family and the society.

Now it comes to mind that a child psychologist and Holocaust survivor is asking for an idea written by Dr. Heim Zinot. Heim, who passed away in 1973 at the age of just 51, has written several books on education and culture. His book, Between Parent and Child, is a bestseller, and his words are still quoted today when it comes to education and child psychology. Dr. Hey there were Jews. He was born in Tel Aviv, Israel. Adolf Hitler carried out the massacre with the intention of annihilating the Jews. When Hee was young, he too was captured by the Nazis and taken to a concentration camp. He saw thousands of people dying in front of his eyes. Heina's luck would have been better if she had survived. He was released. Growing up, they settled in America. Dr. who saw death very closely. Hei wrote great things about life. In this too, the talk of education and culture is like meeting forever.


"I was in a concentration camp," he wrote. Survived. No one has ever seen what my eyes have seen. The gas chambers, which claimed millions of lives, were built by well-educated engineers. Very skilled doctors poisoned and killed the children. Nurses who were trained to care for the service would strangle the newborns. College graduates would shoot people standing in line. At that time I was skeptical about education at first, because every man who made people laugh was educated. Then Dr. What Hei said is more important. He wrote: "The more you educate your children, the more you will strive to be a better person." Be careful that your efforts do not make your children a monster or a mentally deranged person. If he does not become a good man, he will continue to be a threat to humanity.


Dr. Heine's words are understandable even in today's context. Research on terrorists who carry out blackmail around the world says that most of the terrorists who took up arms were educated. Every pilot who hijacked and attacked the US World Trade Center was well educated. Our country's enemy number one and the world's most wanted terrorist Hafiz Saeed is a gold medalist of King Saud University in Saudi Arabia. Hafiz has also worked as a professor. Such a list is very long. That is to say, the most massacre in the world has been committed by educated terrorists. On the other hand, those who have received the sacraments with higher education have done benmoon works for the country and the world. Mahatma Gandhiji could have spent his whole life comfortably practicing law but he chose to take the country on the path of independence. Freedom is also through non-violence. That is why it is sung for him that Sabarmati or Sant Tune Kar Diya Kamal.


Now people are alert to give their children a good education. It is a good thing. Education is a basic condition for development. However, at the same time, the new generation needs to be concerned about getting good morals. Love, affection, kindness, compassion, humanity, principle, the ideal is what finally makes a man a man in the true sense. Education without empathy leads to destruction. The reason why man today goes astray, gets lost in life and takes steps not to pay and wastes his life is not due to lack of education but lack of values ​​and sensibilities.

POPULAR POST